{"id":90,"date":"2026-01-25T20:37:52","date_gmt":"2026-01-25T20:37:52","guid":{"rendered":"https:\/\/arttmedia.com\/?p=90"},"modified":"2026-01-25T20:37:52","modified_gmt":"2026-01-25T20:37:52","slug":"i-njejti-virus-pasoja-krejt-te-ndryshme-ja-pse-disa-semuren-rende-e-disa-aspak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arttmedia.com\/?p=90","title":{"rendered":"I nj\u00ebjti virus, pasoja krejt t\u00eb ndryshme: Ja pse disa s\u00ebmuren r\u00ebnd\u00eb, e disa aspak"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Studiuesit zbulojn\u00eb rolin ky\u00e7 t\u00eb reagimit t\u00eb hersh\u00ebm t\u00eb trupit q\u00eb mund ta ndal\u00eb infeksionin para se t\u00eb nis\u00eb<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dikush teshtin nj\u00eb her\u00eb dhe nuk i ndodh asgj\u00eb. Dikush tjet\u00ebr p\u00ebrfundon n\u00eb shtrat, me hund\u00eb t\u00eb z\u00ebna, dhimbje koke dhe ndjesin\u00eb se e ka \u201crr\u00ebzuar\u201d po ajo ftohje q\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt mezi e kan\u00eb v\u00ebn\u00eb re. Dhe at\u00ebher\u00eb pothuajse gjithmon\u00eb shtrojm\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn pyetje: si \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb i nj\u00ebjti virus te dikush t\u00eb shkaktoj\u00eb simptoma serioze, nd\u00ebrsa te dikush tjet\u00ebr pothuajse asgj\u00eb?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb studim i ri shkencor ofron nj\u00eb p\u00ebrgjigje q\u00eb ndryshon m\u00ebnyr\u00ebn se si kemi menduar deri m\u00eb tani. Rezulton se shpesh rolin vendimtar nuk e luan vet\u00eb virusi, por&nbsp;<strong>shpejt\u00ebsia dhe fuqia e reagimit t\u00eb par\u00eb t\u00eb organizmit ton\u00eb<\/strong>, pik\u00ebrisht n\u00eb vendin ku virusi ndeshet fillimisht,&nbsp;<strong>n\u00eb hund\u00eb<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb nj\u00eb studim t\u00eb ri, t\u00eb publikuar m\u00eb 19 janar 2026 n\u00eb revist\u00ebn prestigjioze&nbsp;<strong>Cell Press Blue<\/strong>, shkenc\u00ebtar\u00ebt treguan se pik\u00ebrisht mbrojtja e hershme, e lindur e qelizave t\u00eb mukoz\u00ebs s\u00eb hund\u00ebs, mund t\u00eb vendos\u00eb n\u00ebse infeksioni do t\u00eb ndalet q\u00eb n\u00eb fillim apo do t\u00eb zhvillohet n\u00eb nj\u00eb ftohje klasike me t\u00eb gjitha simptomat e njohura, transmeton Telegrafi.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Hunda si linja e par\u00eb e mbrojtjes<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kur rinovirusi, shkaktari m\u00eb i shpesht\u00eb i ftohjes s\u00eb zakonshme, dep\u00ebrton n\u00eb mukoz\u00ebn e hund\u00ebs, qelizat tona nuk q\u00ebndrojn\u00eb pasive. Ato pothuajse menj\u00ebher\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb komunikojn\u00eb dhe t\u00eb aktivizojn\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb mekanizmash mbrojt\u00ebs, me q\u00ebllim kufizimin e p\u00ebrhapjes s\u00eb virusit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Studiuesit nga&nbsp;<strong>Universiteti Yale<\/strong>&nbsp;treguan se pik\u00ebrisht ky reagim i koordinuar dhe i shpejt\u00eb i qelizave mund t\u00eb jet\u00eb dallimi kryesor mes nj\u00eb personi q\u00eb nuk s\u00ebmuret fare dhe nj\u00eb tjetri te i cili zhvillohen simptoma t\u00eb theksuara.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, nuk \u00ebsht\u00eb vendimtare vet\u00ebm se \u00e7far\u00eb lloj virusi \u00ebsht\u00eb, por&nbsp;<strong>si reagon trupi yn\u00eb ndaj hyrjes s\u00eb tij<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Si arrit\u00ebn shkenc\u00ebtar\u00ebt n\u00eb k\u00ebto zbulime<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebr t\u00eb ndjekur fazat m\u00eb t\u00eb hershme t\u00eb infeksionit, studiuesit krijuan n\u00eb laborator nj\u00eb model t\u00eb nd\u00ebrlikuar t\u00eb mukoz\u00ebs s\u00eb hund\u00ebs njer\u00ebzore. Nga qelizat burimore t\u00eb hund\u00ebs, gjat\u00eb disa jav\u00ebve u zhvillua nj\u00eb ind q\u00eb imiton me besnik\u00ebri t\u00eb madhe mukoz\u00ebn natyrore t\u00eb rrug\u00ebve t\u00eb frym\u00ebmarrjes.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb k\u00ebt\u00eb model u formuan qeliza q\u00eb prodhojn\u00eb mukus, si edhe qeliza me qimeza mikroskopike q\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb nxjerrjen e mukusit dhe grimcave t\u00eb d\u00ebmshme. Ky qasje u mund\u00ebsoi shkenc\u00ebtar\u00ebve t\u00eb v\u00ebzhgonin n\u00eb koh\u00eb reale se si mij\u00ebra qeliza reagojn\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht ndaj infeksionit me rinovirus.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Interferon\u00ebt \u2013 aleat\u00ebt e heshtur t\u00eb imunitetit<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rolin ky\u00e7 n\u00eb k\u00ebt\u00eb mbrojtje t\u00eb hershme e luajn\u00eb&nbsp;<strong>interferon\u00ebt<\/strong>, proteina q\u00eb qelizat tona i prodhojn\u00eb si p\u00ebrgjigje ndaj infeksionit viral. Detyra e tyre \u00ebsht\u00eb ta v\u00ebshtir\u00ebsojn\u00eb hyrjen e virusit n\u00eb qeliza dhe t\u00eb pengojn\u00eb shumimin e tij.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kur qelizat e hund\u00ebs e njohin shpejt pranin\u00eb e rinovirusit, ato \u00e7lirojn\u00eb interferon\u00eb q\u00eb aktivizojn\u00eb mekanizma antiviral\u00eb jo vet\u00ebm n\u00eb qelizat e infektuara, por edhe n\u00eb ato p\u00ebrreth, ende t\u00eb sh\u00ebndetshme. K\u00ebshtu krijohet nj\u00eb \u201cbrez\u201d mbrojt\u00ebs q\u00eb ia v\u00ebshtir\u00ebson ndjesh\u00ebm virusit p\u00ebrhapjen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00ebse ky reagim nis mjaft her\u00ebt, infeksioni mund t\u00eb ndalet para se t\u00eb zhvillohet fare. Kur p\u00ebrgjigjja \u00ebsht\u00eb e ngadalt\u00eb ose e dob\u00ebsuar, virusi fiton koh\u00eb p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrhapur, p\u00ebr t\u00eb d\u00ebmtuar qelizat dhe p\u00ebr t\u00eb nisur procese inflamatore q\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb simptomat e ftohjes.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kur studiuesit bllokuan n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksperimentale p\u00ebrgjigjen e interferon\u00ebve, rinovirusi u p\u00ebrhap shpejt n\u00ebp\u00ebr ind, me d\u00ebmtime t\u00eb theksuara t\u00eb qelizave, gj\u00eb q\u00eb e konfirmon edhe m\u00eb shum\u00eb sa vendimtare \u00ebsht\u00eb kjo mbrojtje e hershme.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Kur mbrojtja kthehet n\u00eb reagim t\u00eb tepruar<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Studimi tregoi gjithashtu se, kur virusi tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb shumuar ndjesh\u00ebm, aktivizohen mekanizma shtes\u00eb q\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb rritjen e sekretimit t\u00eb mukusit dhe n\u00eb krijimin e sinjaleve inflamatore.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ky reagim, ndon\u00ebse pjes\u00eb e mbrojtjes, mund t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb bllokimin e hund\u00ebs, inflamacionin e rrug\u00ebve t\u00eb frym\u00ebmarrjes dhe, te personat me astm\u00eb ose s\u00ebmundje kronike t\u00eb mushk\u00ebrive, n\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsimin e frym\u00ebmarrjes. Pik\u00ebrisht k\u00ebta mekanizma p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb objektiva potencial\u00eb p\u00ebr terapi t\u00eb ardhshme, t\u00eb cilat do t\u00eb mund t\u00eb leht\u00ebsonin simptomat pa dob\u00ebsuar mbrojtjen natyrore antivirale.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u00c7far\u00eb ndryshon kjo n\u00eb kuptimin e ftohjes<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Edhe pse modeli laboratorik nuk p\u00ebrfshin t\u00eb gjitha qelizat q\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb nj\u00eb infeksion real p\u00ebrfshir\u00eb qelizat imune q\u00eb mb\u00ebrrijn\u00eb m\u00eb von\u00eb n\u00eb vendin e infeksionit, mesazhi i k\u00ebtij studimi \u00ebsht\u00eb i qart\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ashp\u00ebrsia e s\u00ebmundjes shpesh nuk varet vet\u00ebm nga vetit\u00eb e virusit, por nga m\u00ebnyra se si trupi yn\u00eb reagon q\u00eb n\u00eb fillim. Kuptimi i k\u00ebtyre mekanizmave t\u00eb hersh\u00ebm, t\u00eb lindur t\u00eb mbrojtjes, hap mund\u00ebsi p\u00ebr zhvillimin e terapive q\u00eb do ta ndihmonin organizmin t\u00eb reagoj\u00eb m\u00eb shpejt dhe m\u00eb me efikasitet.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ndoshta p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye i nj\u00ebjti virus te dikush kalon pa u v\u00ebn\u00eb re, nd\u00ebrsa dik\u00eb tjet\u00ebr e rr\u00ebzon nga k\u00ebmb\u00ebt, sepse ndonj\u00ebher\u00eb fiton ai q\u00eb reagon i pari, e jo ai q\u00eb sulmon m\u00eb fort.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prandaj, nuk b\u00ebhet fjal\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr t\u2019i shmangur viruset, gj\u00eb q\u00eb realisht \u00ebsht\u00eb e pamundur, por p\u00ebr ta forcuar organizmin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb jet\u00eb gjithmon\u00eb gati p\u00ebr nj\u00eb mbrojtje t\u00eb shpejt\u00eb dhe t\u00eb men\u00e7ur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Studiuesit zbulojn\u00eb rolin ky\u00e7 t\u00eb reagimit t\u00eb hersh\u00ebm t\u00eb trupit q\u00eb mund ta ndal\u00eb infeksionin para se t\u00eb nis\u00eb Dikush teshtin nj\u00eb her\u00eb dhe nuk i ndodh asgj\u00eb. Dikush tjet\u00ebr p\u00ebrfundon n\u00eb shtrat, me hund\u00eb t\u00eb z\u00ebna, dhimbje koke dhe ndjesin\u00eb se e ka \u201crr\u00ebzuar\u201d po ajo ftohje q\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt mezi e kan\u00eb v\u00ebn\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":91,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-90","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendetesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arttmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arttmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arttmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arttmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arttmedia.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=90"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arttmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92,"href":"https:\/\/arttmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90\/revisions\/92"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arttmedia.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/91"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arttmedia.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=90"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arttmedia.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=90"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arttmedia.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=90"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}