Nisma e Kuvendit të Kosovës për ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara në Hagë ka nxitur debat të gjerë politik dhe juridik, duke ngritur pikëpyetje mbi mënyrën se si institucionet e vendit po e trajtojnë çështjen e Gjykatës Speciale.
Në një opinion të publikuar më 29 tetor në Prishtina Insight, analisti Arben Qirezi kritikon qasjen e Kuvendit, duke e cilësuar përpjekjen për ndryshimin e rregullave të Gjykatës në këtë fazë si një veprim të gabuar politik dhe juridik.
Debati lidhet me ndryshimet e miratuara në Kuvend më 6 tetor 2026, të cilat synojnë të kufizojnë disa aspekte të mandatit, juridiksionit dhe kompetencave të Dhomave të Specializuara.
Ndër propozimet kryesore përfshihen kufizimi i dënimeve me burgim, ndryshimi i periudhës kohore që mbulohet nga juridiksioni i Gjykatës, mundësia që dënimet të vuhet në Kosovë, si dhe zgjerimi i kompetencave të institucioneve vendore në raport me këtë mekanizëm gjyqësor.
Pse po kritikohet kjo nismë?
Sipas Arben Qirezit, problemi kryesor qëndron në përpjekjen për të ndryshuar rregullat e një institucioni gjyqësor në një kohë kur procedurat ndaj ish-krerëve të UÇK-së janë ende në zhvillim.
Ai argumenton se një veprim i tillë mund të krijojë përshtypjen se institucionet politike po ndërhyjnë në funksionimin e një procesi gjyqësor, veçanërisht kur ndryshimet lidhen drejtpërdrejt me çështjet që janë duke u trajtuar nga Gjykata.
Opinionisti vë në pikëpyetje edhe efektin që këto iniciativa mund të kenë në raportet e Kosovës me partnerët ndërkombëtarë, duke theksuar rëndësinë e respektimit të angazhimeve ligjore dhe ndërkombëtare të vendit.
Çfarë përmbajnë ndryshimet ligjore?
Nisma e propozuar nga Partia Demokratike e Kosovës synon, ndër të tjera, të kufizojë juridiksionin e Gjykatës, të ndryshojë kufirin maksimal të dënimeve dhe të krijojë mundësi për mbikëqyrje ndërkombëtare të punës së saj.
Ndryshimet kanë shkaktuar reagime të ndryshme në skenën politike. Përkrahësit e tyre argumentojnë se synojnë mbrojtjen e interesave të Kosovës dhe adresimin e asaj që e konsiderojnë tejkalim të mandatit të Gjykatës.
Në anën tjetër, Ministria e Drejtësisë kishte vlerësuar se projektligji kërkon shqyrtim të specializuar, veçanërisht sa i përket përputhshmërisë me Kushtetutën dhe obligimet ndërkombëtare të Kosovës.
Ndërkohë, presidentja Vjosa Osmani e kishte kthyer ligjin në Kuvend më 22 tetor për rishqyrtim.
Mes mbrojtjes së ish-krerëve të UÇK-së dhe përgjegjësive shtetërore
Çështja e Gjykatës Speciale mbetet një prej temave më të ndjeshme në Kosovë, për shkak të lidhjes së saj me luftën, historinë dhe figurat e ish-udhëheqësve të UÇK-së.
Megjithatë, debati nuk lidhet vetëm me qëndrimet politike ndaj Gjykatës, por edhe me mënyrën se si Kosova i përmbush obligimet e saj ligjore dhe ndërkombëtare.
Sfida për institucionet është të mbrojnë interesat e vendit pa krijuar përplasje të panevojshme me rendin kushtetues dhe angazhimet ndërkombëtare.
Opinioni i Qirezit e rikthen këtë dilemë në qendër të debatit: a mund të mbrohen interesat e Kosovës përmes ndryshimit të ligjit në këtë fazë, apo një qasje e tillë mund të prodhojë pasoja më të mëdha politike dhe diplomatike?
Ky mbetet një debat që kërkon argumente juridike, transparencë dhe përgjegjësi institucionale.
Leave a Reply