Një valë e re protestash dhe bllokimesh të mundshme pritet të prekë kufijtë e Ballkanit më 14 shtator 2026, pasi organizatat e transportuesve nga disa vende të rajonit kanë paralajmëruar masa të reja ndaj rregullave të qëndrimit në zonën Schengen.
Shoferë profesionistë nga Serbia, Bosnja dhe Hercegovina, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Turqia kanë paralajmëruar protesta të koordinuara, duke kërkuar një zgjidhje të veçantë për transportuesit ndërkombëtarë që punojnë rregullisht në vendet e Bashkimit Evropian.
Në qendër të konfliktit është rregulli 90/180
Problemi kryesor është rregulli i Schengenit sipas të cilit qytetarët e vendeve jashtë zonës Schengen mund të qëndrojnë maksimum 90 ditë brenda një periudhe prej 180 ditësh.
Transportuesit thonë se kjo rregullore krijon probleme serioze për shoferët profesionistë, pasi ata nuk udhëtojnë në BE për turizëm apo për të qëndruar atje, por për të kryer punën e tyre: marrjen e mallrave, transportimin dhe dorëzimin e tyre në shtete të ndryshme evropiane.
Sipas përfaqësuesve të sektorit, natyra e transportit ndërkombëtar shpesh kërkon që shoferët të kalojnë më shumë se 90 ditë në zonën Schengen gjatë një periudhe gjashtëmujore. Për këtë arsye, ata kërkojnë trajtim të veçantë, të ngjashëm me përjashtimet që ekzistojnë për kategori të caktuara të ekuipazheve të transportit.
Paralajmërimi: Kufijtë mund të bllokohen
Pas protestave të zhvilluara më 31 gusht në Beograd, Sarajevë, Podgoricë dhe Shkup, transportuesit kanë paralajmëruar se më 14 shtator mund të kalojnë nga protestat në bllokime të pikave kufitare.
Në protestat e gushtit, disa qindra shoferë u mblodhën pranë delegacioneve të Bashkimit Evropian në katër qytete të rajonit dhe kërkuan që çështja e kufizimit të qëndrimit të zgjidhet me urgjencë.
Neđo Mandić, kryetar i Shoqatës së Transportit Ndërkombëtar të Serbisë, ka deklaruar se nëse nuk ka reagim pozitiv ndaj kërkesave të transportuesve, protesta e 14 shtatorit mund të zhvillohet në të gjitha pikat kufitare dhe të jetë e pakufizuar në kohë.
Nga Bosnja dhe Hercegovina, Nikola Brković, përfaqësues i sektorit të logjistikës, ka deklaruar se transportuesit mund të detyrohen të marrin masa më radikale pas mungesës së një ndryshimi të rregullave nga Komisioni Evropian.
Çfarë mund të ndodhë më 14 shtator?
Nëse paralajmërimet zbatohen, bllokimet mund të ndikojnë drejtpërdrejt në qarkullimin e mallrave ndërmjet vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe Bashkimit Evropian.
Organizatat e transportuesve kanë paralajmëruar bllokimin e pikave kufitare me vendet e BE-së. Në disa prej deklaratave të publikuara, është bërë e ditur se veprimi mund të përfshijë kamionët në pikat kufitare, me përjashtime të mundshme për transportet e barnave dhe disa mjete të tjera të përcaktuara.
Dhoma Gjermano-Serbe e Tregtisë ka paralajmëruar kompanitë për mundësinë e pengesave në transportin ndërkufitar duke filluar nga 14 shtatori, ndërsa ka rekomanduar që bizneset të planifikojnë kohë shtesë për transportet dhe të përgatiten për vonesa të mundshme.
Pse situata është përshkallëzuar?
Një faktor që ka rritur shqetësimin e transportuesve është forcimi i kontrollit elektronik të hyrje-daljeve në kufijtë e jashtëm të zonës Schengen.
Sistemet e reja e bëjnë më të lehtë evidentimin e kohës së kaluar nga shtetasit e vendeve të treta brenda zonës Schengen. Si pasojë, shoferët që tejkalojnë periudhën e lejuar mund të përballen me probleme në kufi, përfshirë refuzim të hyrjes apo masa të tjera administrative.
Transportuesit kërkojnë që shoferët profesionistë të mos trajtohen njësoj si turistët, duke argumentuar se puna e tyre është thelbësore për funksionimin e tregtisë ndërmjet Ballkanit dhe Bashkimit Evropian.
Për momentin, 14 shtatori mbetet data kyçe. Nëse nuk arrihet një marrëveshje para kësaj date, një bllokim i koordinuar i kufijve mund të shkaktojë vonesa në transportin e mallrave dhe probleme për kompanitë që varen nga korridoret tregtare rajonale.
Leave a Reply