Tetori është muaji i ndërgjegjësimit për kancerin e gjirit, një prej sëmundjeve më të përhapura te gratë në mbarë botën. Statistikat tregojnë se sëmundja prek edhe Kosovën në përmasa të konsiderueshme, ndërsa diagnostikimi i hershëm mbetet një prej faktorëve më të rëndësishëm për trajtim dhe mbijetesë.
Mbi 600 raste të reja në Kosovë gjatë vitit 2025
Të dhënat e publikuara nga institucionet e Kosovës tregojnë se gjatë vitit 2025 janë raportuar 601 raste të reja të kancerit të gjirit.
Nga këto raste, 592 ishin gra dhe nëntë burra, duke treguar se edhe pse kanceri i gjirit është shumë më i zakonshëm te gratë, sëmundja mund të shfaqet edhe te burrat.
Një zhvillim pozitiv është rritja e rasteve të zbuluara në fazat e hershme. Sipas të dhënave të prezantuara nga institucionet kosovare, në vitin 2025 53.4 për qind e rasteve u diagnostikuan në fazat e para të sëmundjes.
Kjo përbën një ndryshim të rëndësishëm krahasuar me vitet e mëhershme, kur një pjesë e madhe e rasteve diagnostikoheshin në fazën e tretë ose të katërt. (Kryeministri)
Edhe të dhënat e viteve paraprake tregojnë për një numër të lartë rastesh. Në vitin 2022, në Kosovë u raportuan 547 raste të reja, ndërsa sipas të dhënave të atëhershme rreth 75 për qind e rasteve ishin te gratë e moshës 40 deri në 69 vjeç. (KOHA.net)
Çfarë po ndodh në rajon?
Kanceri i gjirit është gjithashtu një problem i rëndësishëm shëndetësor në vendet e rajonit.
Sipas të dhënave më të fundit të IARC/GLOBOCAN 2024, norma e standardizuar sipas moshës për incidencën e kancerit të gjirit te të dyja gjinitë ishte rreth 56.8 raste për 100 mijë banorë në Shqipëri. Për Serbinë, norma ishte rreth 63.6 raste për 100 mijë, ndërsa për Bosnjë dhe Hercegovinën rreth 42.4 raste për 100 mijë. Për Maqedoninë e Veriut, të dhënat e IARC tregojnë një normë rreth 74 raste për 100 mijë. (Global Cancer Observatory)
Këto norma janë të standardizuara sipas moshës dhe nuk duhet të interpretohen thjesht si numri real i grave të diagnostikuara në secilin shtet. Ato përdoren për të bërë krahasime më të drejta ndërmjet popullatave me struktura të ndryshme moshore.
Në botë: 2.4 milionë raste të reja në vetëm një vit
Në nivel global, përmasat e problemit janë shumë më të mëdha.
Sipas vlerësimeve më të fundit të IARC dhe Organizatës Botërore të Shëndetësisë, në vitin 2024 u diagnostikuan rreth 2.4 milionë gra me kancer të gjirit, ndërsa rreth 694 mijë gra humbën jetën nga kjo sëmundje.
Kanceri i gjirit ishte kanceri më i diagnostikuar te gratë në 164 nga 186 vende të analizuara. (American Cancer Society Journals)
Të dhënat e GLOBOCAN 2024 tregojnë gjithashtu se kanceri i gjirit përbënte rreth 11.8 për qind të të gjitha rasteve të reja të kancerit në botë dhe rreth 7.1 për qind të vdekjeve nga kanceri. (American Cancer Society Journals)
IARC vlerëson se, nëse trendet aktuale vazhdojnë, numri i rasteve të reja të kancerit të gjirit mund të arrijë në rreth 3.2 milionë raste në vit deri në vitin 2050, ndërsa vdekjet mund të arrijnë në rreth 1.1 milion në vit. (IARC)
Pse diagnostikimi i hershëm është kaq i rëndësishëm?
Një prej dallimeve më të mëdha në luftën kundër kancerit të gjirit lidhet me momentin kur zbulohet sëmundja.
Në Kosovë, të dhënat e fundit tregojnë se më shumë se gjysma e rasteve gjatë vitit 2025 u zbuluan në fazat e hershme. Institucionet shëndetësore theksojnë se zbulimi në këto faza rrit ndjeshëm mundësinë për trajtim të suksesshëm.
Në sektorin publik në Kosovë, mamografia ofrohet pa pagesë që nga viti 2023, ndërsa institucionet kanë investuar edhe në pajisje të reja diagnostikuese dhe në kapacitetet për trajtimin e pacientëve me kancer. (Kryeministri)
Një sëmundje që nuk prek vetëm gratë
Edhe pse pjesa dërrmuese e rasteve shfaqet te gratë, burrat gjithashtu mund të diagnostikohen me kancer të gjirit.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, rreth 0.5 deri në 1 për qind e rasteve të kancerit të gjirit ndodhin te burrat. (World Health Organization)
Prandaj, çdo ndryshim i pazakontë në gji, pavarësisht gjinisë, duhet të vlerësohet nga profesionistët shëndetësorë.
Statistikat në pak shifra
- Kosovë, 2025: 601 raste të reja – 592 gra dhe 9 burra.
- Kosovë, 2022: 547 raste të reja.
- Botë, 2024: rreth 2.4 milionë raste të reja.
- Botë, 2024: rreth 694 mijë vdekje.
- Botë, 2024: kanceri i gjirit ishte kanceri më i zakonshëm te gratë në 164 nga 186 vende.
- Projeksioni për 2050: rreth 3.2 milionë raste të reja dhe 1.1 milionë vdekje në vit nëse trendet aktuale vazhdojnë.
Leave a Reply