Shkruan: Yll Isufi
Prokuroria ka prezantuar aktakuzë ndaj 36 personave, lidhur me dyshimet për krime lufte në Lagjen e Jasharëve. Një rast që lidhet me një nga episodet më të rënda të luftës në Kosovë dhe ku, sipas dëshmive dhe dokumentimit historik, nuk ishte thjesht një veprim i izoluar, por një operacion ku u përfshinë struktura të shumta të aparatit shtetëror serb. Përballë peshës së kësaj tragjedie, lind pyetja: a është kjo përgjigjja që familja Jashari, viktimat dhe shoqëria kosovare kanë pritur për më shumë se dy dekada?
Problemi bëhet edhe më i madh kur flasim për dinjitetin e një familjeje që u shndërrua në simbol të rezistencës dhe sakrificës kombëtare. Në Prekaz u vranë dhjetëra anëtarë të familjes Jashari dhe persona të tjerë, ndërsa vetë ngjarja mbetet një nga plagët më të thella të historisë së Kosovës. Prandaj, çdo veprim institucional ndaj kësaj çështjeje duhet të jetë proporcional me peshën e krimit, me përgjegjësitë e mundshme dhe me kërkesën për drejtësi. Përndryshe, rrezikohet që drejtësia të perceptohet jo si mbrojtje e dinjitetit të viktimave, por si një procedurë e vonuar dhe e pamjaftueshme.
Dikur Nastradini shiste pleh duke e paraqitur si diçka me vlerë. Sot, fatkeqësisht, qytetari mund të krijojë përshtypjen se edhe institucionet po i shesin atij “thasë me bagla” — shumë zhurmë, shumë deklarata dhe shumë vite pritje, por pak përgjigje për pyetjet themelore. Një aktakuzë nuk duhet të jetë thjesht një dokument për t’u prezantuar para kamerave. Ajo duhet të jetë pjesë e një procesi serioz që çon te zbardhja e së vërtetës, identifikimi i përgjegjësive dhe, nëse vërtetohen fajësitë, te ndëshkimi i autorëve.
Dhe pyetja që nuk mund të shmanget është e thjeshtë: ku ishte Prokuroria deri tani? Ku ishin mekanizmat e drejtësisë dhe organet e tjera ligjzbatuese gjatë gjithë këtyre viteve? Si është e mundur që për një ngjarje të përmasave të tilla të kalojnë kaq shumë vite dhe vetëm tani të arrijmë në një pikë ku flitet për aktakuzë? Vonesa e drejtësisë nuk është vetëm çështje procedurash; për familjet e viktimave dhe për shoqërinë, ajo mund të shndërrohet në ndjenjën se drejtësia është harruar.
Edhe më shqetësuese është heshtja publike që shpesh e shoqëron një zhvillim të tillë. Pse nuk kemi parë një reagim më të fuqishëm nga familjarët e Jasharëve, nga personalitetet publike dhe nga ata që ndër vite kanë folur në emër të sakrificës së Prekazit? Kjo nuk është çështje e një familjeje të vetme. Është çështje e një ngjarjeje që ka lënë gjurmë në ndërgjegjen kolektive të Kosovës. Heshtja, në momente të tilla, krijon hapësirë për dyshime dhe pyetje që institucionet duhet t’i përgjigjen.
Ku është Qeveria? Ku është Presidenca? Ku janë partitë politike? Pse një ngjarje e kësaj peshe nuk është shndërruar në një kërkesë të përbashkët institucionale për drejtësi dhe zbardhje të plotë të përgjegjësive? Nuk mjafton të përmendet Prekazi në fjalime përvjetorësh dhe në deklarata solemne. Respekti për viktimat matet edhe me mënyrën se si shteti vepron kur vjen momenti për të kërkuar drejtësi konkrete.
Por përgjegjësia nuk bie vetëm mbi institucionet shtetërore. Organizatat e dala nga lufta, përfshirë OVL-UÇK-në dhe organizatat e tjera që pretendojnë se mbrojnë vlerat e luftës, duhet të japin zë kur preket një nga kapitujt më të dhimbshëm të saj. Nuk mjaftojnë reagimet kur preken interesat politike apo individuale. Nëse Prekazi është simbol i sakrificës së UÇK-së dhe i rezistencës shqiptare në Kosovë, atëherë drejtësia për viktimat e Prekazit duhet të jetë çështje e pakompromis dhe jo temë që harrohet mes deklaratave politike.
Prandaj, shoqëria duhet të vetëdijesohet dhe të reagojë. Jo me urrejtje, jo me hakmarrje dhe jo me presion mbi drejtësinë, por me kërkesë të fuqishme, qytetare dhe institucionale për të vërtetën dhe drejtësinë. Nuk duhet të lejojmë që krimet e luftës të mbeten vetëm kapituj në libra, fotografi në përvjetorë apo tema për fjalime politike. Nëse duam një shtet që respekton viktimat, atëherë duhet të kërkojmë institucione që punojnë, përgjegjësi që zbardhen dhe drejtësi që nuk njeh afat politik. Prekazi nuk duhet të përdoret vetëm për të bërë fjalime — Prekazi duhet të na kujtojë se drejtësia për viktimat nuk është privilegj, por detyrim.
Leave a Reply